บทความการลงทุน: ก่อนลงทุนต้องเข้าใจธุรกิจ ตอน หุ้นไทยออยล์ (TOP)

ก่อนจะรู้จักบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) หรือ TOP ต้องเข้าใจกลไกกำไรของธุรกิจนี้ก่อน เพราะมันอธิบายเกือบทุกอย่างที่บริษัททำ โดยเริ่มจากคำถามที่ถูกต้อง กำไรของโรงกลั่นมาจากไหน?

กำไรของโรงกลั่นถูกกำหนดโดย ค่าการกลั่น (Crack Spread) ซึ่งคือส่วนต่างระหว่างราคาผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปกับราคาน้ำมันดิบที่ซื้อเข้ามา จุดสำคัญคือ ตัวแปรนี้ไม่ได้อยู่ในมือฝ่ายบริหาร แต่ถูกกำหนดจากอุปสงค์และอุปทานระดับโลก เมื่อโรงกลั่นในสหรัฐฯ ยุโรป หรือรัสเซียปิดตัวหรือหยุดผลิต อุปทานตึงตัว ค่าการกลั่นก็ขยับขึ้น และเมื่อกำลังการผลิตกลับมา ส่วนต่างก็บีบลง นี่คือธุรกิจที่เป็นวัฏจักร (Cyclical) โดยธรรมชาติ

"บริษัทวางตัวเองอย่างไรเพื่ออยู่กับความผันผวน?"

คำตอบข้อแรก: ขนาดและความหลากหลาย

TOP ดำเนินธุรกิจมากว่า 64 ปี โดยมีสินทรัพย์หลักคือ โรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery) ที่ศรีราชา ซึ่งเป็นโรงกลั่นแบบพื้นที่เดียว (Single-Site) ที่ใหญ่และครอบคลุมที่สุดในประเทศไทย กำลังการกลั่นคิดเป็นสัดส่วนราว 22% ของกำลังการกลั่นทั้งประเทศ

โรงกลั่นเลือกกลั่นน้ำมันดิบได้หลากหลายชนิดและปรับสัดส่วนผลิตภัณฑ์ตามภาวะตลาดได้มากกว่าโรงกลั่นทั่วไป ข้อพิสูจน์ในเชิงตัวเลขคือผลการเทียบสมรรถนะกับโรงกลั่นชั้นนำในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก (Solomon Benchmarking) ซึ่ง TOP อยู่ในกลุ่ม 1st Quartile ทั้งด้านกำไรสุทธิเงินสดและความพร้อมใช้งานของหน่วยผลิต สรุปคือในเชิงประสิทธิภาพการดำเนินงาน บริษัทยืนอยู่แถวหน้าของภูมิภาคจริง ไม่ใช่แค่เก่งในสนามในประเทศ

คำตอบข้อสอง: ไม่ขายวัตถุดิบออกไปเฉย ๆ

ธุรกิจโรงกลั่นคือรายได้ทางหลักของบริษัท โดยสร้างยอดขายราวสี่แสนล้านบาท คิดเป็นสัดส่วนส่วนใหญ่ของรายได้รวม แต่แทนที่จะจบแค่ตรงนั้น TOP เลือกดึงผลิตภัณฑ์ตั้งต้นเข้าไปแปรรูปต่อในกลุ่มบริษัทลูกเพื่อยกระดับมูลค่า ได้แก่ ธุรกิจอะโรเมติกส์และ LAB ผ่านบริษัท ไทยพาราไซลีน และ ลาบิกซ์ ธุรกิจน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ธุรกิจสารทำละลาย ธุรกิจไฟฟ้า

โครงสร้างแบบนี้ทำให้ผลตอบแทนของกลุ่มไม่ได้ผูกกับส่วนต่างราคาน้ำมันสำเร็จรูปเพียงอย่างเดียว

ต้นน้ำมาจากไหน ปลายน้ำขายให้ใคร?

ด้านการจัดหา บริษัทนำเข้าน้ำมันดิบคิดเป็นสัดส่วนราว 85% ของวัตถุดิบทั้งหมด และในจำนวนที่นำเข้านั้น มาจากตะวันออกกลาง (สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ซาอุดีอาระเบีย) ในสัดส่วนสูงถึงราว 90% เหตุผลตรงไปตรงมาคือน้ำมันดิบกลุ่มนี้ให้มูลค่าผลตอบแทนกลับมาสูงที่สุด อย่างไรก็ตาม บริษัทเริ่มกระจายแหล่งจัดหาไปยังเอเชียตะวันออกไกลและอเมริกาเหนือมากขึ้น เพื่อรองรับกรณีที่เส้นทางขนส่งจากตะวันออกกลางสะดุด

ด้านการขาย ผลิตภัณฑ์จำหน่ายในประเทศคิดเป็นสัดส่วนราว 87% โดยลูกค้าหลักคือ OR (สัดส่วนราว 34%) บริษัทในกลุ่มเดียวกัน (สัดส่วนราว 22%) และ PTG (สัดส่วนราว 21%) ที่เหลือคิดเป็นสัดส่วนราว 13% เป็นการส่งออก

อ่านเกมฝ่ายบริหารผ่านกลยุทธ์ 3 ทาง

ทางที่หนึ่ง — Strengthening the Core คือการรักษาความเป็นผู้นำด้านมาร์จิ้นผ่านความเป็นเลิศด้านการผลิตและการบริหารต้นทุน พูดอีกแบบคือรีดผลตอบแทนจากสินทรัพย์ที่มีอยู่ให้เต็มที่

ทางที่สอง — Sustaining the Future คือการยอมรับว่าธุรกิจปิโตรเลียมผันผวนสูงและกำลังเผชิญการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน บริษัทจึงมองหาธุรกิจใหม่ที่ให้ผลตอบแทนดีและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เน้นสองกลุ่ม คือ เคมีภัณฑ์คุณสมบัติพิเศษ (Specialty Chemicals) เช่น สารฆ่าเชื้อ สารทำความสะอาด และพอลิเมอร์พิเศษ กับกลุ่มพลังงานคาร์บอนต่ำ เช่น เชื้อเพลิงอากาศยานชีวภาพ (SAF) ไฮโดรเจน และเทคโนโลยีดักจับคาร์บอน (CCS) ในเชิงการเงิน นี่คือการซื้อออปชั่นไว้ล่วงหน้าสำหรับอนาคตที่ธุรกิจฟอสซิลอาจถดถอย

ทางที่สาม — Powering the Platform คือการไม่จำกัดตัวเองอยู่แค่ตลาดในประเทศ แต่ขยายไปยังเวียดนาม อินโดนีเซีย อินเดีย มาเลเซีย สิงคโปร์ และออสเตรเลีย เพื่อกระจายความเสี่ยงเชิงภูมิศาสตร์

ทั้งหมดนี้เป็นข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับบริษัท ทั้งนี้ ท่านสามารถอ่านบทวิเคราะห์ฉบับเต็มเกี่ยวกับสัญญา Futures บนหุ้น TOP และหุ้นอื่นๆได้บนเว็บหน้าเว็บบริษัท YLG Futures ของเราให้หัวข้อ “บทวิเคราะห์” URL: https://www.ylgfutures.co.th/th/updates/news-research/analyst-research/set-50-and-stock-futures

และหากนักลงทุนท่านใดสนใจที่ลงทุนบนสัญญาฟิวเจอร์ส สามารถติดต่อได้เลยที่ Line @ylgfutures (TFEX) หรือ @ylgglobalmarket (ตลาดต่างประเทศ) และโทร 02-687-9999

โดย ฝ่ายวิเคราะห์การลงทุน บริษัท วายแอลจี บูลเลี่ยน แอนด์ ฟิวเจอร์ส จำกัด
(บทความโดย: ดร.ณัฐวุฒิ นราวุฒิชัย, CISA)

📌 หมายเหตุ: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ความรู้เท่านั้น ไม่ใช่การชี้ชวนหรือระบุเป้าหมายราคาเพื่อการซื้อขาย ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลและประเมินความเสี่ยงก่อนตัดสินใจลงทุนทุกครั้ง